Bảo hiểm cháy nổ tòa nhà cao tầng có bắt buộc không?

Cháy nổ là một trong những rủi ro có thể gây thiệt hại đặc biệt nghiêm trọng đối với các tòa nhà cao tầng. Không chỉ ảnh hưởng đến giá trị tài sản, các sự cố cháy nổ còn có thể gây gián đoạn hoạt động, thiệt hại về người và phát sinh trách nhiệm pháp lý đối với chủ đầu tư hoặc đơn vị quản lý.

Chính vì vậy, nhiều doanh nghiệp đặt câu hỏi: Bảo hiểm cháy nổ tòa nhà cao tầng có bắt buộc không? Nếu có thì những công trình nào phải tham gia, phạm vi bảo hiểm gồm những gì và hậu quả pháp lý nếu không thực hiện là gì?

Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ quy định hiện hành về bảo hiểm cháy nổ bắt buộc đối với tòa nhà cao tầng, đồng thời phân biệt giữa bảo hiểm bắt buộc và các chương trình bảo hiểm tài sản tự nguyện để có lựa chọn phù hợp.

---

Bảo hiểm cháy nổ bắt buộc là gì?

Bảo hiểm cháy, nổ bắt buộc là loại hình bảo hiểm do pháp luật quy định đối với một số cơ sở có nguy hiểm về cháy, nổ. Mục tiêu của chính sách này là bảo đảm nguồn tài chính để khắc phục hậu quả khi xảy ra sự cố, đồng thời nâng cao ý thức phòng ngừa rủi ro của các tổ chức, doanh nghiệp.

Khi tham gia bảo hiểm, doanh nghiệp bảo hiểm sẽ bồi thường các thiệt hại về tài sản phát sinh do cháy hoặc nổ thuộc phạm vi bảo hiểm, theo giới hạn trách nhiệm và điều khoản của hợp đồng.

Cần lưu ý rằng bảo hiểm cháy, nổ bắt buộc không thay thế các chương trình bảo hiểm tài sản mở rộng. Nếu chủ đầu tư muốn bảo vệ công trình trước các rủi ro khác như bão, lũ, rò rỉ nước, giông sét hoặc gián đoạn kinh doanh thì cần tham gia thêm các sản phẩm bảo hiểm phù hợp.

---

Bảo hiểm cháy nổ tòa nhà cao tầng có bắt buộc không?

Câu trả lời là có, nhưng không phải mọi tòa nhà cao tầng đều mặc nhiên thuộc diện bắt buộc.

Theo quy định của pháp luật Việt Nam, các cơ sở có nguy hiểm về cháy, nổ thuộc danh mục do cơ quan có thẩm quyền ban hành phải tham gia bảo hiểm cháy, nổ bắt buộc.

Đối với tòa nhà cao tầng, việc có thuộc diện bắt buộc hay không sẽ phụ thuộc vào:

• Loại hình công trình.

• Công năng sử dụng.

• Quy mô.

• Mức độ nguy hiểm về cháy, nổ theo quy định.

Ví dụ, nhiều công trình như chung cư cao tầng, khách sạn, trung tâm thương mại hoặc cao ốc văn phòng có quy mô lớn thường thuộc nhóm phải đáp ứng các yêu cầu về phòng cháy, chữa cháy và có thể thuộc diện phải mua bảo hiểm cháy, nổ bắt buộc theo quy định hiện hành.

Do đó, chủ đầu tư không nên chỉ căn cứ vào số tầng của công trình mà cần đối chiếu với danh mục cơ sở có nguy hiểm về cháy, nổ và các quy định chuyên ngành liên quan.

---

Căn cứ pháp lý hiện hành

Khi tìm hiểu bảo hiểm cháy nổ tòa nhà cao tầng có bắt buộc không, chủ đầu tư cần tham khảo các văn bản pháp luật sau:

• Luật Phòng cháy và chữa cháy (đã được sửa đổi, bổ sung).

• Luật Kinh doanh bảo hiểm năm 2022.

• Nghị định số 67/2023/NĐ-CP của Chính phủ quy định về bảo hiểm bắt buộc, trong đó có bảo hiểm cháy, nổ bắt buộc.

• Các quy định của Bộ Công an về danh mục cơ sở có nguy hiểm về cháy, nổ và tiêu chuẩn an toàn phòng cháy, chữa cháy.

Ngoài việc mua bảo hiểm, các cơ sở thuộc diện quản lý còn phải đáp ứng các yêu cầu về:

• Hồ sơ quản lý PCCC.

• Trang bị hệ thống phòng cháy, chữa cháy.

• Kiểm tra, bảo trì định kỳ.

• Huấn luyện nghiệp vụ PCCC.

• Thực hiện các biện pháp phòng ngừa theo quy định.

Việc tham gia bảo hiểm không thay thế trách nhiệm của chủ đầu tư trong công tác bảo đảm an toàn phòng cháy, chữa cháy.

---

Những tòa nhà nào thường thuộc diện phải tham gia?

Trên thực tế, nhiều loại công trình có nguy cơ cháy, nổ cao hoặc tập trung đông người thường nằm trong diện quản lý nghiêm ngặt về phòng cháy, chữa cháy.

Các loại hình phổ biến gồm:

Chung cư

Các chung cư cao tầng có quy mô thuộc diện quản lý về PCCC thường phải tuân thủ các quy định liên quan đến bảo hiểm cháy, nổ bắt buộc nếu đáp ứng tiêu chí theo danh mục của cơ quan có thẩm quyền.

Cao ốc văn phòng

Đặc biệt là các tòa nhà có diện tích sử dụng lớn, nhiều doanh nghiệp thuê làm việc và hệ thống kỹ thuật phức tạp.

Khách sạn

Khách sạn, khu nghỉ dưỡng và cơ sở lưu trú thường có mật độ người sử dụng cao, nhiều khu vực bếp, nhà hàng và hệ thống điện công suất lớn nên thuộc nhóm được quản lý chặt chẽ về phòng cháy, chữa cháy.

Trung tâm thương mại

Đây là nhóm công trình tập trung đông người, nhiều gian hàng và nhiều thiết bị điện nên luôn được đánh giá có mức độ rủi ro cao.

Tòa nhà hỗn hợp

Các công trình kết hợp giữa căn hộ, văn phòng và khu thương mại thường phải đáp ứng đồng thời nhiều yêu cầu về an toàn phòng cháy, chữa cháy và bảo hiểm.

Lưu ý rằng việc một công trình có thuộc diện bắt buộc hay không cần căn cứ vào quy định pháp luật áp dụng tại thời điểm tham gia và đặc điểm cụ thể của công trình.

---

Tài sản nào thường được bảo hiểm?

Trong chương trình bảo hiểm cháy, nổ bắt buộc, các tài sản được bảo hiểm thường bao gồm:

• Phần kết cấu công trình.

• Máy móc, thiết bị gắn liền với tòa nhà.

• Hệ thống điện.

• Hệ thống cấp, thoát nước.

• Hệ thống phòng cháy, chữa cháy.

• Thang máy.

• Hệ thống điều hòa trung tâm.

• Nội thất cố định thuộc quyền sở hữu của bên mua bảo hiểm.

Tùy từng hợp đồng và phạm vi bảo hiểm, doanh nghiệp có thể bổ sung thêm các hạng mục tài sản khác nếu đáp ứng điều kiện của doanh nghiệp bảo hiểm.

---

Bảng tổng hợp các loại công trình thường thuộc diện xem xét tham gia bảo hiểm cháy, nổ bắt buộc

Loại công trình	Khả năng thuộc diện bắt buộc*
Chung cư cao tầng	Có thể
Cao ốc văn phòng	Có thể
Khách sạn	Có thể
Trung tâm thương mại	Có thể
Tòa nhà hỗn hợp	Có thể
Nhà xưởng, kho hàng	Có thể

Lưu ý: Việc xác định nghĩa vụ tham gia bảo hiểm cháy, nổ bắt buộc cần căn cứ vào danh mục cơ sở có nguy hiểm về cháy, nổ, quy mô và công năng của từng công trình theo quy định pháp luật hiện hành.

Có thể thấy, câu trả lời cho câu hỏi "Bảo hiểm cháy nổ tòa nhà cao tầng có bắt buộc không?" không chỉ phụ thuộc vào việc công trình là tòa nhà cao tầng mà còn liên quan đến loại hình sử dụng, mức độ nguy hiểm về cháy, nổ và các quy định pháp luật hiện hành.

Việc hiểu rõ đối tượng áp dụng và căn cứ pháp lý sẽ giúp chủ đầu tư chủ động tuân thủ quy định, đồng thời xây dựng chương trình bảo hiểm phù hợp nhằm bảo vệ tài sản và giảm thiểu rủi ro tài chính khi xảy ra sự cố.

Quyền lợi khi tham gia bảo hiểm cháy nổ bắt buộc

Nhiều chủ đầu tư cho rằng bảo hiểm cháy, nổ bắt buộc chỉ nhằm đáp ứng yêu cầu pháp luật. Trên thực tế, đây còn là giải pháp tài chính quan trọng giúp doanh nghiệp giảm thiểu thiệt hại khi xảy ra sự cố.

Khi phát sinh tổn thất thuộc phạm vi bảo hiểm, doanh nghiệp bảo hiểm sẽ xem xét bồi thường theo các điều khoản trong hợp đồng và quy định pháp luật hiện hành.

Các quyền lợi thường bao gồm:

• Chi phí sửa chữa hoặc khôi phục phần công trình bị thiệt hại.

• Chi phí thay thế máy móc, thiết bị gắn liền với tòa nhà nếu thuộc phạm vi bảo hiểm.

• Bồi thường đối với tài sản bị cháy hoặc hư hỏng do nổ.

• Chi phí giám định tổn thất theo quy định.

• Một số chi phí hợp lý phát sinh để hạn chế và giảm nhẹ tổn thất (nếu hợp đồng có quy định).

Mức bồi thường sẽ căn cứ vào giá trị tài sản được bảo hiểm, mức độ thiệt hại thực tế và các điều khoản trong hợp đồng.

---

Những trường hợp thường không được bồi thường

Không phải mọi sự cố cháy hoặc nổ đều thuộc phạm vi chi trả của doanh nghiệp bảo hiểm.

Tùy theo quy định pháp luật và điều khoản hợp đồng, một số trường hợp có thể bị loại trừ, chẳng hạn:

• Hành vi cố ý gây cháy, nổ của bên được bảo hiểm.

• Thiệt hại phát sinh từ chiến tranh, bạo loạn hoặc khủng bố (nếu không có điều khoản mở rộng).

• Hao mòn tự nhiên, xuống cấp của tài sản.

• Thiệt hại gián tiếp không thuộc phạm vi bảo hiểm.

• Tài sản không được kê khai hoặc không thuộc đối tượng bảo hiểm.

Ngoài ra, nếu chủ đầu tư vi phạm nghiêm trọng các quy định về phòng cháy, chữa cháy hoặc không thực hiện nghĩa vụ theo hợp đồng, quyền lợi bảo hiểm cũng có thể bị ảnh hưởng. Vì vậy, cần đọc kỹ điều khoản hợp đồng và tuân thủ đầy đủ các quy định về PCCC.

---

Bảo hiểm cháy nổ bắt buộc và bảo hiểm tài sản khác nhau như thế nào?

Nhiều doanh nghiệp nhầm lẫn giữa bảo hiểm cháy, nổ bắt buộc và bảo hiểm mọi rủi ro tài sản. Mặc dù đều bảo vệ tài sản, nhưng phạm vi bảo hiểm của hai sản phẩm có sự khác biệt đáng kể.

Tiêu chí	Bảo hiểm cháy, nổ bắt buộc	Bảo hiểm tài sản/mọi rủi ro
Cơ sở pháp lý	Theo quy định của pháp luật	Theo thỏa thuận giữa các bên
Đối tượng áp dụng	Cơ sở thuộc diện bắt buộc	Mọi tổ chức, doanh nghiệp có nhu cầu
Rủi ro được bảo hiểm	Chủ yếu là cháy và nổ theo quy định	Có thể mở rộng sang bão, lũ, giông, sét, rò rỉ nước, va chạm, gián đoạn kinh doanh...
Phạm vi bảo vệ	Giới hạn theo quy định và hợp đồng	Linh hoạt theo chương trình bảo hiểm
Mục tiêu	Tuân thủ quy định pháp luật và bảo vệ tài sản trước rủi ro cháy, nổ	Quản trị rủi ro toàn diện cho doanh nghiệp

Trong thực tế, nhiều chủ đầu tư kết hợp cả hai hình thức để vừa đáp ứng yêu cầu pháp luật, vừa mở rộng phạm vi bảo vệ đối với các rủi ro khác có thể ảnh hưởng đến hoạt động của tòa nhà.

---

Những lưu ý khi mua bảo hiểm cháy nổ cho tòa nhà cao tầng

Để hợp đồng phát huy hiệu quả, chủ đầu tư và ban quản lý nên lưu ý:

Xác định đúng giá trị tài sản

Khai báo đúng giá trị công trình và các hệ thống kỹ thuật sẽ giúp hạn chế tình trạng bảo hiểm dưới giá trị hoặc trên giá trị.

Lập danh mục tài sản đầy đủ

Nên thống kê chi tiết:

• Kết cấu công trình.

• Hệ thống điện.

• Hệ thống PCCC.

• Thang máy.

• Điều hòa trung tâm.

• Máy phát điện.

• Nội thất cố định.

Danh mục càng đầy đủ thì quyền lợi bảo hiểm càng rõ ràng.

Kiểm tra điều khoản loại trừ

Mỗi doanh nghiệp bảo hiểm có thể có quy định riêng về phạm vi bảo hiểm và các trường hợp loại trừ. Đọc kỹ hợp đồng giúp hạn chế tranh chấp khi xảy ra tổn thất.

Rà soát hợp đồng định kỳ

Nếu tòa nhà được cải tạo, mở rộng hoặc đầu tư thêm thiết bị, chủ đầu tư nên thông báo cho doanh nghiệp bảo hiểm để điều chỉnh số tiền bảo hiểm và danh mục tài sản.

Tuân thủ quy định về PCCC

Việc duy trì hệ thống phòng cháy, chữa cháy hoạt động tốt, bảo trì định kỳ và đào tạo nhân sự không chỉ giúp giảm rủi ro mà còn tạo điều kiện thuận lợi trong quá trình giải quyết bồi thường.

---

Quy trình xử lý khi xảy ra cháy, nổ

Khi xảy ra sự cố, chủ đầu tư hoặc ban quản lý nên thực hiện theo trình tự sau:

1. Thực hiện các biện pháp cứu người và hạn chế tổn thất.

2. Thông báo ngay cho lực lượng phòng cháy, chữa cháy nếu cần thiết.

3. Thông báo cho doanh nghiệp bảo hiểm trong thời hạn quy định của hợp đồng.

4. Bảo vệ hiện trường (trừ trường hợp cần thiết để đảm bảo an toàn hoặc theo yêu cầu của cơ quan chức năng).

5. Chuẩn bị hồ sơ yêu cầu bồi thường như biên bản hiện trường, hình ảnh, chứng từ liên quan và các tài liệu theo yêu cầu của doanh nghiệp bảo hiểm.

Việc phối hợp đầy đủ và kịp thời sẽ giúp quá trình giám định, xác định nguyên nhân và giải quyết bồi thường diễn ra nhanh chóng hơn.

---

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

1. Tòa nhà cao tầng nào cũng bắt buộc phải mua bảo hiểm cháy, nổ?

Không. Việc tham gia phụ thuộc vào việc công trình có thuộc danh mục cơ sở có nguy hiểm về cháy, nổ theo quy định của pháp luật và đáp ứng các tiêu chí áp dụng hay không.

2. Chỉ mua bảo hiểm cháy, nổ bắt buộc đã đủ chưa?

Đối với nhiều doanh nghiệp, bảo hiểm cháy, nổ bắt buộc chỉ là nền tảng. Để bảo vệ toàn diện hơn, có thể cân nhắc mua thêm các sản phẩm bảo hiểm tài sản với phạm vi mở rộng như thiên tai, rò rỉ nước, trách nhiệm dân sự hoặc gián đoạn kinh doanh.

3. Có thể bổ sung tài sản trong thời gian hợp đồng còn hiệu lực không?

Có. Khi phát sinh tài sản mới hoặc nâng cấp công trình, bên mua bảo hiểm có thể đề nghị điều chỉnh hợp đồng theo quy định của doanh nghiệp bảo hiểm.

4. Có cần định giá lại tài sản trước khi mua bảo hiểm không?

Nên thực hiện, đặc biệt đối với các công trình đã đưa vào sử dụng nhiều năm hoặc vừa được cải tạo, nhằm xác định số tiền bảo hiểm phù hợp với giá trị thực tế.

5. Hồ sơ bồi thường cần những gì?

Thông thường gồm:

• Văn bản thông báo tổn thất.

• Biên bản xác nhận của cơ quan có thẩm quyền (nếu có).

• Hình ảnh hiện trường.

• Hồ sơ chứng minh giá trị tài sản.

• Chứng từ sửa chữa hoặc thay thế.

• Các tài liệu khác theo yêu cầu của doanh nghiệp bảo hiểm.

---

Kết luận

Câu hỏi "Bảo hiểm cháy nổ tòa nhà cao tầng có bắt buộc không?" không có câu trả lời giống nhau cho mọi công trình. Chủ đầu tư cần đối chiếu loại hình, công năng sử dụng và quy định pháp luật hiện hành để xác định nghĩa vụ tham gia bảo hiểm.

Bên cạnh việc tuân thủ quy định, doanh nghiệp cũng nên xem bảo hiểm là một phần trong chiến lược quản trị rủi ro. Một chương trình bảo hiểm phù hợp sẽ giúp giảm thiểu tổn thất tài chính, bảo vệ giá trị tài sản và hỗ trợ quá trình khôi phục hoạt động khi xảy ra sự cố.

Để xây dựng giải pháp bảo hiểm toàn diện cho tòa nhà cao tầng, bạn có thể tham khảo thêm các bài viết:

• Phí bảo hiểm tòa nhà cao tầng được tính như thế nào?

• Những yếu tố ảnh hưởng đến giá bảo hiểm tòa nhà cao tầng

• Cách xác định giá trị tài sản khi mua bảo hiểm tòa nhà cao tầng

• Bảo hiểm tòa nhà cao tầng gồm những hạng mục nào?

Việc kết hợp các kiến thức này sẽ giúp chủ đầu tư lựa chọn chương trình bảo hiểm phù hợp, tối ưu chi phí và đảm bảo quyền lợi trong suốt quá trình vận hành công trình.

---

Liên hệ tư vấn

Nếu doanh nghiệp của bạn đang quản lý chung cư, cao ốc văn phòng, khách sạn hoặc trung tâm thương mại và chưa xác định rõ công trình có thuộc diện tham gia bảo hiểm cháy, nổ bắt buộc hay không, hãy chủ động trao đổi với đơn vị bảo hiểm hoặc chuyên gia tư vấn. Việc đánh giá đúng ngay từ đầu sẽ giúp doanh nghiệp tuân thủ quy định pháp luật, xây dựng chương trình bảo hiểm phù hợp và bảo vệ hiệu quả tài sản trước các rủi ro cháy, nổ.